Thuishuis: “Laat niemand in eenzaamheid wonen”

Als ouderen alleen komen te staan doordat hun partner wegvalt en ook in de vrienden- en kennissen-kring mensen komen te overlijden, komt het nogal eens voor dat ze vereenzamen. Vereenzaming wordt wel de ergste kwaal genoemd waar je in je leven mee kan worden geconfronteerd.
Het is een proces dat beschreven kan worden als een negatieve spiraal: steeds minder 'aankunnen', regieverlies over je leven, een spiraal die doorzet met (toenemende) klachten over de gezondheid.
Uit onderzoek is gebleken dat het moment van de daad¬werkelijke behoefte aan zorg kan worden uitgesteld, wanneer naast de behoefte aan wonen, voorzien kan worden in het welzijns¬component, namelijk mensen uit het isolement halen en activeren. Hoewel het besef dat het welbevinden en welzijn heel belangrijk is, wordt het in onze maatschappij geldelijk niet of slecht gehonoreerd. Dit in tegenstelling tot 'harde' zorg, waar resultaten beter meetbaar zijn.
Onze maatschappij lijkt geobsedeerd door jeugd, seks en macht, en wij schuwen ouderdom en verval. Het is toch verschrikkelijk dat wij (oude) mensen aan de kant zetten als hun werkzaam leven voorbij is en ze niet langer nuttig zijn. Is het niet verontrustend dat we ze vaak wegstoppen in allerlei voorzieningen waar zij eenzaam en verlaten wonen?


•Wonen, welzijn en zorg nog meer en beter met elkaar te verbinden
•Professionals ondersteunen vrijwilligers
•Een Thuishuis, de uitgangspunten, hoe ziet het eruit?
•Voorbeelden (praktische) ervaringen Thuisbezoek
•Thuishuisproject past goed binnen Wet maatschappelijke ondersteuning

Wonen, welzijn en zorg nog meer en beter met elkaar te verbinden
Een andere ontwikkeling is een terugtredende overheid uit de zorg- en welzijnsector. Hiermee wordt het belang van de inzet en ondersteuning van vrijwilligers steeds belangrijker. Dat geldt vandaag al, maar zeker in de komende jaren wanneer er ook minder arbeidskrachten beschikbaar zullen zijn binnen de gezondheidszorg. De overheid propageert in haar beleid, zoals door het ontwerp Wet Maat-schappelijke Ondersteuning (Wmo) en Indicatiestelling AWBZ, dat na zelfzorg en mantelzorg, vrijwillige zorg komt. Pas als deze niet kunnen voorzien in de zorg- c.q. ondersteuningsbehoefte, wordt professionele zorg ingezet.
Nu het huidige beleid is om ouderen steeds langer zelfstandig te laten wonen en de zorg meer vraaggestuurd is - de patiënt moet zelf om zorg vragen - vrezen organisaties als het Nationaal Fonds Ouderenhulp en de MO groep een forse toename van het aantal ouderen dat zichzelf verwaarloost of vereenzaamt. Bovendien neemt het aantal dementerende ouderen toe en zijn er steeds meer ouderen zonder sociaal netwerk.

Als men het bovenstaande aansluit bij de huidige innovatieve ontwikkelingen op het gebied van nieuwe huisvesting voor ouderen, is het met het oog op de vergrijzing en de vermaatschappelijking van de zorg, gewenst om wonen, welzijn en zorg nog meer en beter met elkaar te verbinden.
Thuis in welzijn is op zoek gegaan naar creatieve oplossingen, die het mogelijk maken om bijzondere woonvormen voor ouderen te realiseren. Op grond van een samenhangend referentiekader inzake wonen, welzijn en zorg en in samenwerking met organisaties als de gemeente, ouderenorganisaties, zorg- en welzijnsorganisaties, en andere betrokken maatschappelijke organisaties.

Professionals ondersteunen vrijwilligers
Al enige jaren zijn er zogenaamde 'bijna thuis' huizen, voor mensen in de terminale fase. Mensen die op afzienbare tijd komen te overlijden en om welke reden dan ook niet thuis kunnen sterven. Deze bijna thuishuizen worden 'gerund' door vrijwilligers, die slechts als dat voor de stervende mens nodig is, worden ondersteund door de professionele zorg.
Dit concept "primair gerund door vrijwilligers, pas als dat nodig is de professionals erbij" is gebruikt in de situatie van dreigende vereenzaming, en dat heeft geleid tot een nieuw concept: het "Thuishuis".
Ook een "Thuishuis" wordt gerund door vrijwilligers en wonen mensen onder één dak, maar de doelgroep is anders: oudere mensen die niet alleen willen wonen en/of dreigen te vereenzamen
"Thuishuis" is inhoudelijk en financieel geïntegreerd binnen de reguliere wet- en regelgeving en is gericht op alleenstaande oudere mensen, waar vereenzaming bij dreigt. Medewerkers van Thuis in Welzijn, kunnen u adviseren over de haalbaarheid van het realiseren van een Thuishuis binnen uw gemeente aan de hand van onderzoek. Daarnaast kunnen zij u helpen bij het realiseren van een Thuishuis.

Een Thuishuisproject
Het Thuishuis is een gewoon huis in de straat waar circa 5 tot 7 personen uit de doelgroep "alleenstaande ouderen die niet alleen willen wonen en/of dreigen te vereenzamen" met elkaar onder één dak wonen. Een ‘studentenhuis voor ouderen’.
Het Thuisbezoek vindt plaats bij alleenstaande ouderen thuis, die (nog) niet willen verhuizen naar een Thuishuis. Het doel is om het (te kleine) netwerk van deze ouderen weer te revitaliseren en uit te breiden, opdat sociaal isolement wordt voorkomen.

Een Thuishuisproject is er op gericht dat de oudere medemens zijn 'oude dag' c.q. zijn laatste levensfase kan genieten. Vrijwilligers bieden –indien nodig- aandacht aan mensen die niet alleen willen zijn en in eenzaamheid willen wonen.
Uitgangspunt is de gedachte dat mensen zo lang mogelijk in hun eigen thuis willen blijven wonen. Het is echter niet altijd mogelijk in de laatste levensfase thuis voldoende levensvreugde, aandacht en zorg te genieten. Daarom bestaat de mogelijkheid om de zorg, met behulp van familie, vrijwilligers en (indien nodig) professionele hulpverleners voort te zetten in een Thuishuis, waar de eigen huiselijke leefsituatie zo goed mogelijk wordt nagestreefd.

Doel
Een kleinschalig 'thuis' realiseren voor alleenstaande vereenzamende ouderen, om op een leuke manier oud te worden!
Uitgangspunten
Een woon- en leefklimaat gericht op het aansluiten bij de behoefte van de bewoner en gericht op het uitgangspunt van zelfredzaamheid. Dat betekent in de praktijk "primair vrijwilligers, pas als dat nodig is de professionals erbij". Primair gaat het om de aandacht die aan de oudere wordt gegeven en om het samen optrekken van vrijwilligers en ouderen en zo door het leven te gaan: wonen en leven in een thuishuis.
Hoe ziet het er uit?
Maximaal vijf tot zeven ouderen in een huis die als 'voordeurdelers' in één huis samen wonen, dat wordt 'gerund' door vrijwilligers. Wel een mogelijkheid van gezamenlijk eten, maar ook voldoende privé om je terug te trekken. Naar behoefte activiteiten organiseren, maar niet opleggen.
Huisvesting
De bewoners, mannen/vrouwen met een gemiddelde leeftijd van 60+, hebben er elk hun eigen woonruimte (circa 40 m²) die bestaat uit een woon- en een slaapkamer en een badkamer/toilet. Zij richten deze ruimte naar eigen smaak en behoefte in. Met elkaar delen de bewoners een woonkeuken, een hobbyruimte, een bijkeuken, 1 à 2 logeerruimten en bij voorkeur een tuin (leefruimte circa 100 m²).
Het huis staat in de wijk/buurt waaruit de bewoners van het Thuishuis afkomstig zijn. Het huis ligt op een centrale plek in deze woonkern en in de nabijheid van belangrijke voorzieningen als winkels, openbaar vervoer, gezondheidscentrum, kerk/moskee, etc. Bij of in de directe nabijheid van het huis is een parkeervoorziening.

Drie Voorbeelden (praktische) ervaringen Thuisbezoek
Voorbeeld 1
“Mevrouw is 85 jaar en alleenstaand. Zij heeft geen kinderen. Ze voelt zich erg alleen en heeft behoefte aan meer contact. Mevrouw heeft vroeger goed contact gehad met haar nichtje, maar dit contact is verbroken. Zij zou dit graag weer willen herstellen, maar durft de eerste stap niet te zetten.
De vrijwilliger Riet heeft met mevrouw samen contact gezocht met haar nichtje. Het bleek dat het nichtje ook graag weer contact met mevrouw wilde. Mevrouw spreekt en ziet haar nichtje weer regelmatig. Riet is met mevrouw samen naar de dagverzorging toegegaan. Voor mevrouw was dit een grote stap. Riet is om die reden een aantal keer meegegaan. Mevrouw gaat nu eens per week zelfstandig naar de dagverzorging en heeft nieuwe mensen leren kennen.”

Voorbeeld 2
Mevrouw is 78 jaar en alleenstaand. Zij loopt zeer moeilijk door slijtage in haar knieën en is bang om te vallen. Doordat zij bang is de straat op te gaan, zit zij voornamelijk binnen. Zij heeft een zeer klein sociaal netwerk en voelt zich erg eenzaam
De vrijwilliger Nina heeft in eerste instantie geïnvesteerd in de opbouw van een goede vertrouwensrelatie. Mevrouw gaf op bepaald moment zelf aan dat zij met Nina samen wilde gaan wandelen. Eerst kleine stukjes, maar deze werden steeds groter naarmate mevrouw het vertrouwen in zichzelf hervond. Na een aantal weken is zij weer zelfstandig gaan wandelen. Nu wandelt ze elke dag een stukje in haar buurt. Mevrouw is zich steeds beter gaan voelen en wilde graag weer onder de mensen komen en deelnemen aan activiteiten. Nina is met mw. samen gaan kijken bij de dagverzorging in haar buurt. Mevrouw gaat nu 2 keer per week naar de dagverzorging toe.

Voorbeeld 3
Mevrouw is 76 jaar en is alleenstaand. Zij wil graag nieuwe mensen leren kennen. Zij heeft in het verleden verschillende pogingen gewaagd, maar zij vindt geen aansluiting.
Haar vrijwillige, Jamila, heeft mevrouw meegenomen naar een Meet & Greet (ontstaan uit Thuisbezoeken). Tijdens de Meet & Greet komt zij al snel in contact met mevrouw W. Zij hebben een gezellige middag samen en zij besluiten telefoonnummers uit te wisselen. Jamila komt een paar dagen daarna bij mevrouw en het blijkt dat zij nog niet de stap heeft durven zetten om mevrouw W. ook te bellen. Zij heeft het gevoel dat mevrouw W. hier misschien helemaal niet op zit te wachten. Jamila stelt voor om samen te bellen. Mevrouw W. is aangenaam verrast en wil graag met mevrouw afspreken. Inmiddels ontmoeten en spreken zij elkaar regelmatig.

Thuishuis past goed binnen Wet maatschappelijke ondersteuning
De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is vanaf 1 januari 2007 van kracht. De sturingsfilosofie van de WMO zou je kunnen samen¬vatten als: maatschappelijke ondersteuning als gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van burgers, professionele organisaties en de gemeente. De visie en sturingsfilosofie van de WMO gaat uit van een grote eigen verantwoordelijkheid van de burger voor zichzelf en voor de mensen om hem heen. Is de burger niet in staat om zelf - met behulp van de mensen in het eigen sociale netwerk of de eigen leefomgeving - zijn participatie te regelen, dan springt de gemeente in. Van professionele organisaties verwacht de gemeente dat zij de burger/klant helpt om haar/zijn eigen problemen op te lossen. Om de integratie van kwetsbare en afhankelijke groepen in de samenleving te bevorderen, wil de overheid door de WMO bewerkstelligen:

• het stimuleren en versterken van zelfzorg, mantelzorg en vrijwilligerszorg;
• het bevorderen van meer samenhang tussen professionele zorg- en dienstverlening, mantelzorg en vrijwilligerszorg;
• het ontwikkelen, versterken en verspreiden van initiatieven die werken vanuit het paradigma "de professionele zorg- en dienstverlener is ondersteunend aan de mantelzorger/vrijwilliger".

figuur: paradigma ‘professionals ondersteunen vrijwilligers’ in het perspectief van de Wmo

De Wmo stimuleert de vermaatschappelijking van de zorg waarbij een toenemend beroep op burgers wordt gedaan om een bijdrage te leveren aan de integratie van kwetsbare en afhankelijke groepen in de samenleving. Vermaatschappelijking van de zorg vraagt om een attitudeverandering bij burgers (zorgvragers én zorgverleners) waarbij de professionele zorg- en dienstverlening niet langer als vanzelfsprekend als eerste en enige in aanmerking komt om de gevraagde zorg/dienst te verlenen. In de toekomst zal bij een vraag naar zorg-/dienst¬verlening eerst een beroep op de burger zelf en op haar/zijn sociale netwerk of eigen leef¬omgeving worden gedaan. Vrijwillige ondersteuning door mensen uit de directe omgeving kan zowel in ongeorganiseerd als georganiseerd verband plaatsvinden. Pas in laatste instantie, wanneer de voornoemde vormen niet toereikend zijn, kan een beroep op ondersteuning vanuit de gemeente worden gedaan, waarbij de gemeente haar rol typeert als faciliterend.
Projecten die werken vanuit het paradigma "de professionele zorg- en dienst¬verlener is onder¬steunend aan de mantelzorger/vrijwilliger" dragen in belangrijke mate bij aan deze attitude¬verandering. Het Thuishuis - een kleinschalige woonvorm met een ‘outreachend karakter’ in de buurt, voor (alleenstaande) ouderen die (dreigen te) vereenzamen - is zo'n concept.

Thuis in welzijn
Wij doen een richtinggevend projectonderzoek naar de haalbaarheid van een Thuishuisproject in buurt/wijk/dorp of stadsdeel.
Wij inventariseren, enthousiastmeren, en richten de vrijwilligersorganisatie in om het Thuishuisproject te gaan ‘runnen’.
Wij implementeren een Thuishuisproject,van haalbaarheid tot en met de opening, vanuit de visie:
“professionals ondersteunen vrijwilligers”.

Thuishuis Deurne december 2011
Thuishuis Amstelveen december 2011
Youtube: Thuishuis voor ouderen met dementie
Blog: 'Studentenhuis voor ouderen'
Thuishuis-Harderwijk 19 oktober (1) 2011
TThuishuis-Harderwijk 19 oktober (2) 2011
Thuishuis-Breukelen zomer 2011
Thuishuis-Breukelen juli 2011
TV Interview 22 juni 2011
Radio Interview 22 juni 2011
Thuishuis-SEV-het Experimnent juni 2011
Thuishuis-Harderwijk juni 2011
Thuishuis-Deurne juni 2011
Radio interview Radio 1 - 6 juni 2011
Thuishuis-Deurne mei 2011
Thuishuis-Deurne april 2011
Thuishuis-Amstelveen voorjaar 2011
Aedes-Magazine nr.6-2011
Coalitie Erbij - interview maart 2011
Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg - 28-02-2011
Thuishuis-Harderwijk 23 februari 2011
'Thuishuis' in Harderwijk - 16 februari
'Thuishuis' in Harderwijk - 12 februari
Omnia Wonen - Nieuwe woonvorm 'Thuishuis' in Harderwijk
Radio interview 8 februari 2011
Thuishuis-Deurne februari 2011
Thuishuis-Reformatorisch Dagblad 01-02-2011
Thuishuis-Deurne januari 2011
Thuishuis-Deurne december 2010 (3)
Thuishuis-Deurne december 2010 (2)
Thuishuis-Deurne december 2010 (1)
Thuishuis-Schijndel december 2010
Thuishuis-Amstelveen winter 2010
Thuishuis-Antwerpen december 2010 - 4
Thuishuis-Antwerpen december 2010 - 3
Thuishuis-Antwerpen december 2010 - 2
Thuishuis-Antwerpen december 2010 - 1
Thuishuis-SEV-het Experiment-sept 2010
Thuishuis-Amstelveen zomer 2010 /juni-juli
Thuishuis-Amstelveen zomer 2010 /14 juli
Thuishuis-Osdorp Jaarverslag SEZO
Nieuwsbrief vacpunt wonen juni 2010
Thuishuis-Gouda maart 2010
Gemert Nieuwsblad Maart 2010
Thuishuis Amstelveens Weekblad Dec 2009
Thuishuis Uden November 2009
Thuishuis-Amstelveen augustus 2009
Thuishuis-Amstelveen 2009
Aedes magazine augustus 2009
Thuishuis-Kronenhoef juli 2009
Thuishuis-Osdorp mei 2009
Thuishuis-Osdorp maart 2009
Thuishuizen IMPULS december 2008
Thuishuizen Compact-38 November 2008
Thuishuis-Boxmeer 10-09-2008
Thuishuis-Boxmeer 27-08-2008
Thuishuis-Boxmeer 20-08-2008
Thuishuis-Kronehoef Gazet Lente 2008
Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen zorg - 17-01-2008
Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg - 01-01-2008
Infokaart eenzaamheid, GGD Zuidoost Brabant.
Woonmaatschapij Maasland dec 2007
Thuishuis Eindhovens dagblad dec 2007
Thuishuis Boxmeer zorg en welzijn okt 2007
Thuishuis Amsterdam-Osdorp sept 2007
Thuishuis-Nieuwerkerk a/d IJssel juli 2007
Thuishuis-AD Rotterdam 29-06-2007
Thuishuis-Het Vizier 27-06-2007
Thuishuis-AD Rotterdam 21-06-2007
Thuishuis-Eindhovens Dagblad 25-01-2007
Thuishuis-Eindhovens Dagblad 28-12-2006
Kamerkrant KvK- december 2006
Thuishuis - Ministerie VROM nr. 10-2006
Nieuwsbrief Eindhoven Woonservice deel-1
Nieuwsbrief Eindhoven Woonservice deel-2
Thuishuis-Eindhovens Dagblad 14-11-2006
Thuishuis-Eindhovens Dagblad 28-10-2006
Thuishuis-Eindhovens Dagblad 26-10-2006
Thuishuis-Eindhovens Dagblad 2-10-2006
Aedis-Actiz website kenniscentrum
Thuishuis-Volkskrant 21-09-2006
Thuishuis-Eindhovens Dagblad 20-09-2006